De oudste vermelding van 'Montfort' dateert van 1272.

De plaats Montfort zal omstreeks 1260 zijn ontstaan als gevolg van de bouw van het kasteel (castrum Monforth) door Hendrik van Gelre (jongste zoon van graaf Gerard IV, en prins-elect van Luik).

Hendrik van Gelre draagt op 3 augustus 1277, onder voorbehoud van het vruchtgebruik, de heerlijkheid Montfort (met Nieuwstadt, Linne, Echt, Vlodrop, Roosteren, Posterholt en St. Odiliënberg) over aan zijn neef, graaf Reinald I van Gelre.

In de drossaardsrekening over 1294-1295 wordt Montfort voor het eerst stad (opidum) genoemd. In deze rekening is Montfort een versterkte plaats met stedelijke rechten. Wanneer Montfort deze kreeg is niet bekend. Het verlenen van stadsrechten aan Montfort moet niet gezien worden als een markering in de ontwikkeling maar als een poging van de graven van Gelre om het voor de ondersteuning van het kasteel zo belangrijke gehucht een sterkere economische basis te bieden. In 1294 heeft Montfort een jaarmarkt. De stadsontwikkeling is echter niet van de grond gekomen. Slechts zelden wordt Montfort in de 14e en 15e eeuw stad genoemd.

In 1310 wordt Montfort het stadsrecht ontnomen1 maar op 4 december 1312 door graaf Reinald van Gelre opnieuw verleend (opido nostro Monfort). Het krijgt dan het recht van Roermond waar het ook te hoofde zal gaan. Deze oorkonde heeft de grafelijke kanselarij echter niet verlaten. In 1312 is Montfort omgracht (in infra fossata, qui nunc sunt) en krijgt het een weekmarkt.

De oudste vermelding van de schepenbank Montfort dateert van 19 november 1421. De laatst bekende vermelding als stad dateert van 1493: 'de scepenen…der stat Monffoirt'.

Montfort staat in de stedenatlas van Jacob van Deventer (ca. 1560).